آموزش و پرورش فراگیر( Inclusive Education ) چیست؟
تعریف آموزش فراگیر : رویکرد آموزش فراگیر به دنبال آن است که تمامی کودکان و دانش آموزان را صرف نظر از تفاوت ها و سطح توانمندی ها تحت پوشش آموزش مناسب و موثر قرار دهد. آموزش فراگیر مبتنی بر فلسفه ای است که توانایی ها و نیازها را به عنوان مقوله ای طبیعی فرض کرده و به جامعه فرصت مسئولیت پذیری می دهد تا به سوی یادگیری و رشد کل جامعه حرکت کنند. فراگیرسازی مستلزم تغییر ساختار آموزشی و اجتماعی است و آموزش فراگیر بدان معناست که همه کودکان و دانش آموزان به مدارس مشابه بروند. در واقع مدارس فراگیر به منظور تامین نیازهای همه دانش آموزان سازمان دهی شده اند ( یونسکو 2001 ).
مزایای فراگیرسازی : پژوهش ها مزایای کلاس های فراگیر را فراتر از نتایج تحصیلی نشان می دهند. این زمینه به ویژه برای کودکانی مهم است که وقتی احساس آرامش و امنیت می کنند ، بهتر یاد می گیرند . محیطی که رشد اجتماعی و عاطفی کودکان را تقویت می کند ، در واقع تمامی جنبه های یادگیری آنها را تحریک می کند. در مدارس فراگیر دانش آموزان دارای نیازهای ویژه خود را عضوی از جامعه تلقی کرده ، ضمن تقویت عزت نفس حتی در پی رقابت نیز بر می آیند ( گرامی ، 1382) ، آنها از دانش آموزان عادی الگوهای رفتاری مناسب را فرا می گیرند ( هاینز ، 2001 ) ، آموزش فراگیر محیطی برای رشد و یادگیری کودکان دارای نیازهای ویژه فراهم می کند ( راشکه و برونسون ، 2006 ) ، این کودکان در کنار همسالان خود تاییدات فردی فراوانی دریافت می کنند که به افزایش عزت نفس و تقویت حس مثبت آنها می انجامد ( راچکه ، 2006 ) ، والدین گزارش کرده اند که در اعتماد به نفس ، فهم از تنوع و اختلاف در افراد جامعه در کودکانشان مشاهده کرده اند ( شوارتز ، 2008 ) ، توماس و وب بر این عقیده اند که حضور دانش آموزان استثنایی در مدارس عادی هیچ گونه اثر منفی بر دانش آموزان عادی ندارد. یکی از هدف های مهم یکپارچه سازی آموزشی Integrated Education ، فراهم کردن فرصت هایی برای تماس افراد عادی با افراد استثنایی است که سبب تغییر و اصلاح نگرش افراد عادی نسبت به افراد دارای نیازهای ویژه می شود ( به پژوه ، 1383 )
چالش ها و محدویت های فراگیر سازی : فراگیر سازی کامل بهترین مکان و شرایط برای همه ی دانش آموزان نیست. کلاس های آموزش عادی دارای برنامه آموزش فردی نمی باشند ( بیتمن ، 2002 ). معلمان و والدین دانش آموزان عادی نگران این مساله هستند که حضور دانش آموزان استثنایی در کلاس های عادی سطح استانداردهای آموزشی را پایین خواهد آورد ( ایرمشر 1995 ). هنوز بخش قابل توجهی از معلمان نگرش مثبتی نسبت به حضور کودکان دچار نارسایی در کلاس های خود ندارند. نگرش معلمان نسبت به دانش آموزان دارای نیازهای ویژه در موقعیت فراگیر سازی اجتماعی بسیار تعیین کننده است( سلیمانوندی آذر ، 1387)
خلاصه : اجرای آموزش فراگیر زمینه ساز جامعه ای فراگیر است. کودکانی که با هم یاد می گیرند ، زندگی در کنار هم و با مشارکت یکدیگر را هم می آموزند. آموزش فراگیر باعث صرفه جویی در هزینه های آموزش ویژه و اختصاص این اعتبارات برای همه کودکان در مدارس عادی خواهد شد. آموزه های دینی ما نیز بر پذیرش بدون چون و چرای معلولان در جامعه به عنوان عضوی دارای حق مشارکت تاکید دارند. این امر در قرآن کریم به عنوان یک وظیفه برای پیامبر اکرم (ص) مطرح شده است ( سوره عبس ) و در سخنان و سیره آن حضرت و اوصیاءشان مورد تاکید و تبلیغ قرار گرفته است.
لازم به توضیح است در حال حاضر 235 نفر از دانش آموزان دارای نقص شنوایی ، بینایی و جسمی – حرکتی در كليه دوره هاي تحصيلي مدارس عادی استان قزوین مشغول به تحصیل می باشند.همچنین کلیه دانش آموزان دارای اختلالات ویژه یادگیری ( LD ) نیز در مدارس ابتدايي عادی مشغول به تحصیل هستند.
منابع :
هالاهان ، دانيل و كافمن ، جيمز ( 1390). دانش آموزان استثنايي ، ترجمه حميد عليزاده و همكاران ، نشر ويرايش
ساعي منش ، صمد ( 1385). آموزش و پرورش فراگير ، تعليم و تربيت استثنايي ، شماره 19 و 18
سعيدي ، ابوالفضل ( 1388). مزايا و معايب آموزش و پرورش فراگير، تعليم و تربيت استثنايي ، شماره 97
مك كانگي ، روي ( 1383). درك و پاسخگويي به نيازهاي كودكان در كلاس هاي فراگير ، ترجمه ابوالفضل سعيدي، انتشارات سازمان آموزش و پرورش استثنايي كشور
تهیه کننده : سید معرفت اله احمدی
شماره دانشجویی: 900763291